Blog over het volgrecht voor kunstenaars met afbeelding van zonnebloem

Het volgrecht voor kunstenaars

Denkend aan Van Gogh
Kunstenaars die 'voor een prikkie' een werk uit hun atelier verkochten, zagen de waarde ervan soms enorm stijgen. Met in gedachte Vincent van Gogh - van wie de schilderijen ook pas later gewaardeerd werden - werd in 2006 het volgrecht in hoofdstuk IV van de Auteurswet opgenomen en is het inkomen van kunstenaars beter gewaarborgd. Met het volgrecht mag de kunstenaar (of erfgenaam) bij elke doorverkoop van zijn originele werk bijvoorbeeld op een veiling of via een galerie aanspraak maken op een bepaald percentage van de opbrengst. Hoewel het geen eigenlijk 'auteursrecht' is, is het volgrecht aan het auteursrecht gekoppeld.

Het volgrecht is in principe van toepassing onder een aantal voorwaarden:
- er is sprake van doorverkoop;
- van origineel werk van grafische of beeldende kunst (de Volgrecht-richtlijn[2] spreekt over 'oorspronkelijk werk', de wet over 'origineel van een kunstwerk');
- daarbij is een professionele kunsthandelaar betrokken;
- de prijs van het kunstwerk voldoet aan de ondergrens (€ 3.000,00)
- de maker is nog in leven of minder dan zeventig jaar geleden overleden.

Als professionele partij (art. 43 sub b Aw) worden beschouwd een veilinghuis, een kunsthandelaar die als zodanig bij de Kamer van Koophandel is ingeschreven (galerie) en een kunstbemiddelaar. Anders dan bij veel andere rechtsverhoudingen, valt de overheid daar in deze context buiten.
    Het vereiste dat bij de doorverkoop een professionele partij betrokken is, impliceert niet dat die ook partij moet zijn bij de koopovereenkomst. Ook als er professioneel bemiddeld of geadviseerd is, kan de kunstenaar bij die persoon aanspraak doen op het volgrecht. De professionele (tussen)partij kan voor de afdracht van volgrecht een bedrag doorberekenen in zijn prijs.

Een kunstenaar moet wel zelf actie ondernemen om het bedrag te laten uitbetalen. Hij heeft daarvoor vaak wel twintig jaar de tijd (art. 43c Aw).

Het volgrecht kent een aantal beperkingen. Zo wordt de maximale hoogte ervan door de Minister van Justitie bepaald (art. 43b Aw) en bedraagt € 12.500,00. Behalve bij verkoopprijzen onder de genoemde ondergrens is er geen volgrecht verschuldigd als de verkoper het kunstwerk minder dan drie jaar voor de verkoop van de kunstenaar heeft verkregen èn de verkoopprijs niet hoger is dan € 10.000,00. Ook bij particuliere verkoop aan een museum zonder winstoogmerk dat is opengesteld voor publiek[3] kan de kunstenaar niet op volgrecht rekenen.

[1] Te onderscheiden van goederenrechtelijk zaaksgevolg (droit de suite)
[2] Richtlijn 2001/84/EG van het Europese Parlement en van de Raad van 27 sept. 2001 betreffende het volgrecht ten behoeve van de auteur van een oorspronkelijk kunstwerk (PbEG L. 272/32 (13 oktober 2001))
[3] Besluit van 21 februari 2006, houdende vaststelling van nadere regels over de verplichting tot betaling van het volgrecht en vaststelling van de hoogte van het volgrecht (Stb. 2006, 100, p. 1).

Maart 2017
Disclaimer
De artikelen en blogposts van Legalance bieden algemene informatie en zijn nietbedoeld als advies. Er is niet beoogd volledigheid over een bepaald leerstuk nate streven. Ook kan de informatie verouderd, onvolledig en/of onjuist zijn doorwijzigingen in wet- en regelgeving, nieuwe rechtspraak of andere ontwikkelingen.Aan de hier aangeboden informatie kunnen dan ook geen rechten worden ontleend.De auteur daarvan kan niet aansprakelijk worden gehouden voor de gevolgen vanhet gebruik, op welke wijze dan ook, van deze informatie. De tekst-editor veroorzaakttaal- en opmaakfouten in de weergave.